Suların nasıl oluştuğuna ve kabardığına dair “Ve Allah dedi: Suların ortasında kubbe olsun, ve suları sulardan ayırsın. Ve Allah kubbeyi yaptı, ve kubbe altında olan suları, kubbe üzerinde olan sulardan ayırdı; ve böyle oldu. Ve Allah kubbeye gök, dedi. Ve akşam oldu ve sabah oldu, ikinci gün. Ve Allah dedi: Gök altındaki sular bir yere biriksin, ve kuru toprak görünsün; ve böyle oldu. Ve Allah kuru toprağa Yer, dedi; ve suların birikintisine Denizler, dedi; ve Allah iyi olduğunu gördü.” [Eski Ahit, Tekvin, Bap 1, 6-10.] Tektanrılı dinlerin öykü deposunu önceleyen, dolayısıyla hazırla-I yan, yoğuran en eski metinler Yaradılış ve Tufan imgelerine odaklan-I mıştır. Elimizdeki dip kaynak Gılgameş Destanının Tufan şiiri: O nokta-1 dan başlayarak su’yun varoluşu ve yokoluşu iki omuzunda taşıdığını I gözlüyoruz. Beş bin yıl öncesinin evren tasavvurunda gökyüzünün suyla kaplı I olduğu, hava’nın su’yun bir hali olarak tasarlandığı apaçıktır: “Suların I ortasında kubbe olsun, ve suları sulardan ayırsın”. Aziz Yuhanna’nın “Görüm”ü (“apokálupsis”i Kıyamet’e indirgememek gerekir, “vahiy” bo-{ yutunu atlayarak) üzerinde çalışan Endülüslü Arap minyatürcüsü, Nil’i I ve Akdeniz’i içeren, yeryüzünü kuşatan sonsuz döngülü bir suyla sınırlı haritasında bu evren tasarımının yetkin bir örneğini verir. Aynı yaklaşımla Doğu minyatürlerinde ve Codex Mendoza’nın ilk sayfasında da karşılaşıyoruz: Aztek efsanelerine göre, Texcaco gölü herşeyi kuşatmaktaydı.

Hayat’ın ana kaynağı su, Ölüm’ün ana kaynağı olmaktan geri durmamıştır: “Büyük enginin bütün kaynakları yanıldılar, ve göklerin pencereleri açıldılar.” Nuh’un gemisi, yazılı tarihin ilk kurtuluş metaforudur — herkesin bir gemisi olmalı.

Kuşatan deniz, kabaran deniz, gökkubbe deniz: Bu ortak korku hiçbir vakit bütün bütüne erimemiştir. Önce Panofsky, sonra Hartmut Böhme, Dürer’in kıyamet alıştırmalarını, döneminin bağlamına yerleş-tirirler: 1494’den başlayarak, bir göktaşının yerküreyi yokedeceği yollu kolektif korku ressama da bulaşır; 1498’de, 1500’de gerçekleşeceği inancı gitgide büyüyen Kıyamet’ten önce Aziz Yuhanna’nın metnini resimler; 1525’de, hâlâ gücünden birşey yitirmeyen son korkusunun etkisiyle gördüğü bir düşü yazar ve çizer: “Dev su şeritleri gökyüzünden inecek ve yeryüzü yokolacak”.

Denizden geldik, deniz gelip bizi kaplayacak.